7-3 مشخصات واحدهای مورد پژوهش………………………………………………………………………………………………………..
1-7-3 معیارهای ورود به مطالعه…………………………………………………………………………………
2-7-3 معیارهای خروج از مطالعه………………………………………………………………………………………………………..
8-3 ابزار جمع آوری داده ها…………………………………………………………………………………………………………………
9-3 خلاصه روش اجرا…………………………………………………………………………………………………………………………
10-3 اعتبار و پایایی ابزار گردآوری اطلاعات……………………………………………………………………………………………….
11-3 روش تجزیه و تحلیل آماری داده ها…………………………………………………………………………………………………….
12-3 ملاحظات اخلاقی………………………………………………………………………………………………………………………………
فصل چهارم: یافته های پژوهش………………………………………………………………………………………………..
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………….
1-5 تعبیر و تفسیر یافته ها و مقایسه آن با سایر مطالعات…………………………………………………………………………………
2-5 نتیجه گیری نهایی ………………………………………………………………………………………………………………………………..
3-5 کاربرد یافته های پژوهش ……………………………………………………………………………………………………………………..
1-3-5 کاربرد در حیطه بالینی………………………………………………………………………………………………………………………
2-3-5 کاربرد در حیطه اموزش پرستاری……………………………………………………………………………………………………….
3-3-5 کاربرد در حیطه مدیریت پرستاری………………………………………………………………………………………………………
4-3-5 پیشنهادات برای مطالعات آتی…………………………………………………………………………………………………………….
4-5 محدودیت های پژوهش………………………………………………………………………………………………………………………
منابع………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
فهرست جداول
جدول 1: برخی از مشخصات فردی و اجتماعی شرکت کنندگان…………………………………………………………………………..
جدول 2: میانگین و انحراف معیار میزان درد و اضطراب بیماران تحت عمل جراحی در سه گروه مورد مطالعه در زمان های مختلف………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
جدول 3: مقایسه میانگین و انحراف معیار میزان درد و اضطراب بیماران تحت عمل جراحی در سه گروه مورد مطالعه قبل و 8 ساعت بعد از جراحی…………………………………………………………………………………………………………………………
جدول4: مقایسه اختلاف میانگین تغییرات میزان درد و اضطراب قبل و 8 ساعت بعد از جراحی در بین گروهها با استفاده از پس آزمون توکی…………………………………………………………………………………………………………………………….
جدول 5: مقایسه اختلاف میانگین تغییرات میزان درد و اضطراب قبل و 16 ساعت بعد از جراحی در سه گروه مورد مطالعه با استفاده از آزمون ANOVA………………………………………………………………………………………………………….
جدول6: مقایسه اختلاف میانگین تغییرات میزان درد و اضطراب قبل و 16 ساعت بعد از جراحی در بین گروهها با استفاده از آزمون توکی……………………………………………………………………………………………………………………………………..
نمودار 1: نمودار خطی میانگین میزان درد در گروه های مورد مطالعه در زمان های مختلف…………………………………..
نمودار2: نمودار خطی میانگین میزان اضطراب در گروه های مورد مطالعه در زمان های مختلف……………………………..
فصل اول:
مقدمه
زمینه پژوهش
درمانهای طب مکمل و جایگزین، شامل مجموعه اعمال و عقایدی است که توسط بیماران برای پیشگیری و درمان بیماری ها و یا بالا بردن سطح سلامتی و بهتر شدن وضعیت کلی در کنار درمان های مرسوم بکار می روند (1). با توجه به اختلاف دیدگاه ها و زمینه های فرهنگی هر قوم و ملیت، نحوه استفاده از روشهای طب مکمل بسیار متفاوت است (2, 3). برخی از صاحب نظران معتقدند که تمامی روش های طب مکمل و جایگزین، برخلاف تصور عموم بی خطر نیستند و بسیاری از روشهای درمانی و داروهای تجویز شده، دارای عوارض جانبی خطرناک و بعضاً کشنده می باشند (4). عده ای دیگر نیز استفاده از این روش ها را موجب تاخیر بیمار در انجام اقدامات تشخیصی و درمانی می دانند. از سوی دیگر بسیاری از بیماران، پزشک معالج خود را از انجام اقدامات درمانی طب مکمل مطلع نمی سازند و در نتیجه خطر عوارضی چون تداخلات دارویی و خطا در تفسیر نتایج آزمایشات افزایش می یابد (5).
استفاده از روشهای طب مکمل بعنوان روشهای درمانی رو به افزایش بوده، اما همچنان استانداردهای این روش ها و چگونگی ارتباط آنها با اصول طب رایج مبهم است (6). میزان شیوع استفاده از حداقل یکی از روش های طب مکمل در دنیا عبارتند از؛ انگلستان (33درصد)، استرالیا (46درصد)، آمریکا )34درصد)، بلژیک (66-75درصد)، فرانسه (49درصد)، هلند (18درصد) و آلمان (20-30درصد) (5).
نیاز به استانداردسازی طب مکمل امری ضروری هست زیرا تقاضا برای استفاده از طب مکمل رو به افزایش است (6). طب مکمل توسط مرکز ملی طب مکمل و جایگزین این چنین تعریف شده است، گروهی از انواع مختلف طب و سیستم های مراقبتی سلامت و تجربیات و فن آوریهایی می باشد که در حال حاضر به عنوان بخشی از طب مرسوم تعریف نشده اند (7). طب جایگزین یا طب مکمل شامل انواع روشهای درمانی یا پیشگیری از بیماری است که روش و اثربخشی آن با طب مرسوم یا بیولوژیک متفاوت است. در طب جایگزین، پزشک بیمار را به عنوان یک کل، درمان میکند نه اینکه روی اختلال یا بیماری خاصی تاکید نماید (7).
درمان با طب جایگزین روز به روز مقبولیت بیشتری پیدا میکند و تخمین زده میشود که از هر سه نفر، یک نفر در طول عمر خود از این درمانها برای بیماریهای شایعی نظیر مشکلات کمر، سردرد، اضطراب وافسردگی استفاده میکند (8). بسیاری از پرستاران و پزشکان اطلاع زیادی در مورد این طب نداشته و یا اعتقادی به آن ندارند و در مقابل، بسیاری از پزشکان و حتی غیرپزشکان از این روش در درمان بیماریها سود می جویند (8). بنابراین علاوه بر استقبال مردم از این روشها، اطلاعات و نگرش پرستاران و پزشکان به این موضوع از اهمیت ویژه ای برخوردار است (9).
برخی از شاخه های طب مکمل که بین مبتلایان استفاده بیشتری دارد عبارتند از طب سوزنی، طب سنتی، هومیوپاتی، استوپاتی، رفلکسولوژی، کایروپراکتیک، هیپنوتیزم، انرژی درمانی، ورزش درمانی، حرکت درمانی، موسیقی درمانی، ماساژ درمانی، تصویر درمانی، گیاه درمانی، رایحه درمانی1، یوگا، استفاده از ویتامین ها، مدیتیشن، مشاوره حضوری یا تلفنی، گروههای حمایتی و …است (10, 11).
هر سال ده ها میلیون بیمار در جهان تحت عمل جراحی قرار می گیرند جراحی یک استرس است که واکنش های فیزیولوژیک (آندوکرین)، استرس روانی ( ترس و اضطراب( ایجاد می کند (12). اگر اضطراب ناشناخته بماند اضطراب بطور طولانی، موجب استرس می شود که پیامدهای مضر، موجب به تأخیر افتادن بهبودی بیماران می شود (13). بیماری که وارد بیمارستان میشود به میزان خفیف، متوسط و یا شدید می تواند مضطرب شود که با شناخت و تعیین سطح اضطراب می توان جهت اجرای مراقبت های طبی و پرستاری وی برنامه ریزی کرد (14).
Yoniama ( 1998 ) و Dercrotrombeck (2006( می نویسند: 60 درصد بیماران و 75درصد خانواده هایی که بیمارشان نیاز به عمل جراحی دارند درباره جراحی و بیهوشی مضطرب هستند (15). اضطراب قبل از عمل سیستم های سمپاتیک ، پاراسمپاتیک، اندوکرین را تحریک کرده که منجر به افزایش ضربان قلب، فشار خون و تحریک پذیری قلب شده در نتیجه موجب آریتمی می گردد. وسعت و افزایش دوره اضطراب می تواند منجر به افزایش شکسته شدن پروتئین،کاهش بهبود زخم و واکنش تدبیر ایمنی ، افزایش خطر عفونت و عدم تعادل آب و الکترولیت شود (16).
نتایج تحقیقات متعدد حاکی از آن است که عوارض ناشی از اضطراب قبل از عمل شامل : افزایش درد بعد از عمل ، تقاضای بیشتر برای دریافت مسکن ، به تاخیر افتادن بهبودی و ترخیص، هزینه گزاف و طولانی شدن زمان بستری است (17). درد بعد از اعمال جراحی و منجمله عمل کوله سیستکتومی یکی از شایعترین نارضایتی های بیماران در طول 48 ساعت اول بعد از عمل می باشد و اکثر اً در محل برش می باشد و این درد می تواند باعث کاهش سرفه و به دنبال آن آتلکتازی و تجمع خلط شده و همچنین باعث کاهش تخلیه معده و کاهش حرکت روده و به دنبال آن باعث ایلئوس و یبوست شود و همچنین با کاهش تحرک بیمار و خطرDVT اضطراب و خستگی بیمار را ایجاد می کند (18) .
کنترل درد و اضطراب پس از عمل جراحی، یکی از مسائل مهم مراقبت پس از جراحی است. کاهش درد علاوه بر افزایش رضایتمندی بیمار، باعث بهبودی سریعتر بیمار و بهبود عملکرد سیستم قلبی، عروقی و تنفسی و سیستم گوارشی می شود (19). مسئله درد از مسائل مهم در مراقبت های بعد از جراحی می باشد، که طی سال های اخیر توجه زیادی به آن شده است. امروزه درد به عنوان علامت حیاتی پنجم در نظر گرفته می شود و یکی از مشکلات مهم در بیمارانی که تحت عمل جراحی قرارمی گیرند، می باشد (19). کنترل یا کاهش درد پس از عمل جراحی یکی از اجزای مهم مراقبت پس از جراحی می باشد و این مشکل به ظاهر ساده که چگونه درد پس از عمل جراحی را به طورکامل یا نسبی از بین ببریم، همچنان باقی مانده است (20).
کاهش درد علاوه بر این که بر رضایتمندی بیمار مؤثر است، با تأثیر مستقیم بر اکثر سیستم های فیزیولوژیک بدن با تظاهراتی روی اعضای بدن همراه است و می تواند سیر بعد از عمل جراحی را تحت تأثیر قرار دهد (19). اگر چه مخدرها در کنترل درد پس از عمل قویاً مؤثر هستند، اما به دلیل عوارض جانبی که به وجود می آورند از جمله خواب آلودگی، تهوع و استفراغ، ایلئوس، یبوست، مهار سیستم تنفسی، مهار سیستم اعصاب مرکزی و اعتیاد، پزشکان به دنبال استفاده از روش های تسکین درد دیگری می باشند (21).
در رابطه با اثر روش های طب جایگزین و مکمل بر روی شدت بیماری ها و تاثیر درمانی اینگونه از روش ها ، مطالعات کمی انجام شده است. البته دلایل بسیاری برای استفاده از این روشهای غیر دارویی وجود دارد که شامل غیر تهاجمی بودن، آسان بودن، ارزان بودن، عدم داشتن عوارض جانبی و غیر دارویی بودن این گونه روش ها میباشد. ترس از عوارض ناخواسته دارویی، دلیل خوبی برای افزایش استفاده از این روش ها می باشد (22). مطالعات مشخص کرده است که موسیقی و رایحه درمانی در بسیاری از شرایط از جمله کاهش خستگی قبل و بعد از زایمان، درد، میگرن، کاهش فشار خون و تری گلیسیرید و قند خون، بهبود عملکرد سیستم ایمنی بیماری های انسدادی ریه و اضطراب می تواند مفید واقع شود (23-25).
در بررسی متون در سال های 2003 تا 2013 ،کلیه فعالیت های پژوهشی با محوریت تاثیر موسیقی و رایحه درمانی بر روی اضطراب و درد در Scholar Google ،Pubmed ، Chochran ،Sid و Magiran جستجو شد که سرانجام 20 مقاله معیارهای ورود به طرح را داشتند:
در مطالعه ای که Ebneshahidi و ) Mohseni 2012)روی زنان باردار انجام دادند نشان دادند که موسیقی، میزان درد و استفاده از مورفین را بطور قابل توجهی کاهش می دهد (26). در یک مطالعه مشابه نیز ،Liu و Chang و Chen (2010 ) نشان دادند که موسیقی بطور قابل توجهی اضطراب و درد بیماران با زایمان طبیعی را کاهش می دهد (27).
در مطالعه ای که Kshetrry و Carole و Henly و همکارانش ( 2006 ) روی بیماران بخش مراقبت ویژه انجام دادند به این نتیجه رسیدند که در بیمارانی که گرافت بای پس عروق کرونری شده اند موسیقی بطور معنی داری تنش و درد را کاهش می دهد ولی روی فشار خون و ضربان قلب تاثیری ندارد (27).
در مطالعه ای که Nilsson و Lindell و Erikson (2009 ) روی بیماران قلبی انجام دادند به این نتیجه رسیدند که موسیقی تاثیر معنی داری روی درد و اضطراب بیمارانی دارد که روی آنها مداخلات کرونری پوستی انجام می شود (28).
در مطالعه ای که Huang و Good و همکارانش (2010 ) روی بیماران کانسری، بیماران تنفسی و گوارشی انجام دادند به این نتیجه رسیدند که موسیقی درد و اضطراب را کاهش می دهد (29).
در یک مطالعه مداخله ای دیگر، Phips-Carroll و Tsiantoulas ( 2007 ) نشان دادند که موسیقی بطور معنی داری افسردگی، خستگی و خلق را کاهش می دهد ولی تاثیری روی درد، درجه حرارت، فشار خون و اضطراب ندارد (30).
مطالعه Tan-Yowler-Fratianne تحت عنوان تاثیر موسیقی روی اضطراب و درد و تنش عضلانی بیماران سوختگی ( 2006 ) نشان داد که میزان درد به طور معنی داری قبل، حین و بعد از مداخله در مقایسه با گروه کنترل کاهش می یابد. میزان اضطراب نیز در طول تعویض پانسمان در گروه مداخله به طور قابل توجهی کاهش یافت(27).
در مورد آروماتراپی نیز مطالعات متعددی مطرح است.
در مطالعه ای که Gaye Kyle و همکارانش ( 2006 ) در دانشگاه Thames Valley بر روی تاثیر آروماتراپی روی کاهش سطح اضطراب انجام دادند به این نتیجه رسیدند که آروماتراپی از نظر آماری بطور قابل توجهی اضطراب را کاهش می دهد (31).
در مطالعه ای که در دانشگاه نیویورک Jung T.Kim و Christine J.Ren و همکارانش ( 2008 ) بر روی تاثیر آروماتراپی در کاهش مصرف اپیویید بعد از بیهوشی انجام دادند به این نتیجه رسیدند که آروماتراپی بطور معنی داری میزان استفاده از اپیویید را بعد از بیهوشی کاهش می دهد (32).
اما همین مطالعات نیز به دلایل متعدد قابل اطمینان نیستند. بررسی مطالعات وارد شده در مرور سیستماتیک Cooke و Ernest ، حاکی از این است که آروماتراپی اثر ضد اضطراب خفیف و گذرایی دارد ولی طبق نظر همین محققین نتایج تاثیر آروماتراپی بر روی اضطراب و درد بیماران جای بحث داشته و میزان اطمینان به نتایج قوی نیست و علت آن را عدم اندازه گیری مناسب و اندازه حجم نمونه پایین مطرح نموده اند (33)، لذا توصیه اکید به انجام مطالعات بیشتر شده است.
خلاصه آنکه در خصوص تاثیر موسیقی بر روی درد بیماران جراحی، علی رغم مطرح بودن اثرات مفید آن بر روی اضطراب، درد و …. در مرور سیستماتیک انجام گرفته توسط کوله و لوبیوندو- وود ( 2009 ) این سوالات بدون پاسخ بوده است که آیا موسیقی خاصی می تواند بهتر از سایر انواع باشد و همین طور این مسئله که مدت زمان مطلوب و دوز مداخله موسیقی چیست ؟ (27).
با توجه به مباحث مطرح شده، اجرای این مطالعه با یک نوع موسیقی اختصاصی و همین طور درخصوص آروماتراپی با یک مطالعه قویتر و مقایسه کارآرایی این دو روش جهت دسترسی به روش موثرتر و راحت تر، و همچنین به علت نیاز به مطالعات بیشتر در این مورد، پژوهشگران بر آن شدند به مقایسه تاثیر آروماتراپی و موسیقی درمانی بر روی اضطراب و درد بیماران کوله سیستکتومی بپردازند.
2-1 اهداف پژوهش
1-2-1 هدف کلی
تاثیر دو روش موسیقی و رایحه درمانی بر اضطراب و درد بیماران کوله سیستکتومی
2-2-1 اهداف اختصاصی
1) تعیین و مقایسه اختلاف میانگین نمرات درد و اضطراب قبل و بعد از مداخله در گروه موسیقی 8 و 16 ساعت پس از جراحی
2) تعیین و مقایسه اختلاف میانگین نمرات درد و اضطراب قبل و بعد از مداخله در گروه رایحه درمانی 8 و 16 ساعت پس از جراحی
3) تعیین و مقایسه اختلاف میانگین نمرات درد و اضطراب قبل و بعد از مداخله در گروه کنترل 8 و 16 ساعت پس از جراحی
4) تعیین و مقایسه اختلاف میانگین نمرات درد و اضطراب قبل و بعد از مداخله در گروههای مورد مطالعه (موسیقی درمانی، رایحه درمانی) و کنترل 8 و 16 ساعت پس از جراحی
هدف کاربردی
امید است نتایج این مطالعه بتواند با روشهای غیر دارویی پرستاری همچون (موسیقی و رایحه درمانی) که بدون عارضه جانبی می باشند، جهت کاهش اضطراب و درد بیماران تحت عمل جراحی عمومی که فشار جسمانی ، روانی و عاطفی را برای برای بیماران تحمیل می کند و منجر به تحمیل هزینه اضافی جهت درمان و مراقبت می شود، موثر واقع شود.
فرضیات پژوهش
1) اضطراب بیماران گروه مداخله (موسیقی و رایحه درمانی ) با گروه کنترل متفاوت است.
2) درد بیماران گروه مداخله (موسیقی و رایحه درمانی ) با گروه کنترل متفاوت است.
پیش فرض های پژوهش
رایحه درمانی با اسانس روغنی در کاهش سطح اضطراب و تسکین درد بیماران جراحی عمومی مورد استفاده قرار می گیرد (34).
از رایحه درمانی برای تسکین درد، اضطراب، افسردگی، بی خوابی، خستگی و آسم استفاده می شود (34, 35).
موسیقی با انحراف حواس و کاهش تمرکز بیمار باعث کاهش احساس درد و اضطراب بیمار می گردد (36).
طب مکمل و جایگزین برای بیماری های شایعی نظیر مشکلات کمر، سردرد، اضطراب و افسردگی استفاده میشود (37).
تعریف واژه ها
اضطراب
تعریف نظری:
اضطراب عبارتست از یک احساس ناخوشایند ذهنی بیم، ناراحتی، تنش و دلواپسی مبهم که با یک یا چند علامت ذهنی مثل احساس خالی شدن سر دل، تنگی قفسه سینه، تپش قلب، تعریق، سردرد و بیقراری همراه است (38).
تعریف عملیاتی:
در این مطالعه جهت سنجش اضطراب از مقیاس سنجش دیداری VAS که به شکل یک نمودار 10 سانتیمتری است استفاده شد. که یکطرف آن عبارت بدون اضطراب و طرف دیگر آن عبارت اضطراب شدید نوشته شده است. برای اندازه گیری اضطراب با این ابزار، ضمن نشان دادن آن به بیمار از وی خواسته شد اضطرابی را که احساس می کند با نشان دادن اعداد روی مقیاس که در دامنه 0 تا 10 می باشند مشخص کند. اضطراب پایه بیماران، ساعت 9 شب قبل از عمل جراحی اندازه گیری و ثبت شد. در ضمن صحت و دقت ابزار ارزشیابی VAS جهت سنجش درد و اضطراب توسط محسنی و همکاران ( 1391) مورد تایید قرار گرفته و بعد از آن در داخل کشور در مطالعات متعدد مورد استفاده قرار می گیرد.
درد
تعریف نظری:
درد یک تجربه ناخوشایند حسی و عاطفی است که در اثر یک صدمه بافتی واقعی یا بالقوه ایجاد می شود (34).
تعریف عملیاتی:
در این مطالعه جهت سنجش درد از مقیاس سنجش دیداری VAS که به شکل یک نمودار 10 سانتیمتری است استفاده شد. که یکطرف آن عبارت بدون درد و طرف دیگر آن عبارت درد شدید نوشته شده است. برای اندازه گیری درد با این ابزار، ضمن نشان دادن آن به بیمار از وی خواسته شد شدت دردی را که احساس می کند با نشان دادن اعداد روی مقیاس که در دامنه 0 تا 10 می باشند مشخص کند. درد پایه بیماران بعد از عمل و قبل از انجام مداخلات، اندازه گیری و ثبت شد. در ضمن صحت و دقت ابزار ارزشیابی VAS جهت سنجش درد و اضطراب توسط محسنی و همکاران ( 1391) مورد تایید قرار گرفته و بعد از آن که در داخل کشور در مطالعات متعدد مورد استفاده قرار می گیرد.
رایحه درمانی
تعریف نظری:
رایحه درمانی یعنی استفاده از روغن های ضروری کنسانتره شده از انواع مختلف گیاهان، گلها (اسانس گل محمدی و …) و سایر قسمت های گیاهان(گل و میوه) جهت درمان انواع مختلف بیماریها است (39).
تعریف عملیاتی:
در این مطالعه ده قطره گلاب با غلظت 12درصد (شرکت درین گلاب کاشان- پروانه بهره برداری از وزارت بهداشت : 5333) به نسبت یک دهم رقیق شده با آب مقطر، با استفاده از قطره چکان در کف دست بیمار چکانده و توصیه شد که پس از مالیدن کف دست ها بهم، دست ها را در فاصله دو و نیم تا پنج سانتی متری بینی نگه داشته و به مدت سه دقیقه استشمام نماید. که این مداخله 8 و 16 ساعت پس از انجام عمل جراحی در حالی که نیم ساعت از زمان انجام مداخله گذشته بود با استفاده از مقیاس VAS درد و اضطراب بیماران اندازه گیری و ثبت شد.
موسیقی درمانی
تعریف نظری:
موسیقی درمانی روشی است که در آن موسیقی اثرات خود را از طریق هماهنگی ریتم های مختلف بدن اعمال کرده و تنظیم و تعدیل پاسخ های فیزیولوژیکی را به روشهای مختلف اتجام می دهد (40).
تعریف عملیاتی:
در این پژوهش منظور از موسیقی درمانی، پخش موزیک صدای طبیعت (آب، پرندگان) است که بیماران از طریق هدفن نوع مارشال 8 و 16 ساعت پس از عمل جراحی به مدت 30-15 دقیقه سمع و زمانی که نیم ساعت از زمان انجام مداخله گذشت با استفاده از مقیاس VAS درد و اضطراب بیماران اندازه گیری و ثبت شد .
جراحی عمومی
تعریف نظری: جراحی تغییر عمدی در ساختمان های آناتومیکی بدن به منظور ایجاد راحتی ، تسکین و یا رفع فرایندهای پاتولوژیک و ترمیم آسیب های تروماتیک است (41).
تعریف عملیاتی:کلیه بیماران دارای پرونده بیمارستانی آماده برای عمل جراحی کوله سیستکتومی

فصل دوم:
چهارچوب پژوهش و مروری بر متون
چهارچوب پنداشتی پژوهش
این فصل از دو قسمت چهار چوب پنداشتی و مروری بر مطالعات تشکیل شده است. چهارچوب پنداشتی پژوهش بر اساس دانستنی های موجود در مورد عنوان پژوهش به نگارش در آمده است. چهارچوب پنداشتی این پایان نامه بر اساس مفهوم طب مکمل و جایگزین می‏باشد که در قالب آن از موسیقی و رایحه درمانی و تاثیر این روش ها بر اضطراب و درد ناشی از عمل جراحی در مردان و زنان تحت جراحی عمومی بحث شده است.
طب مکمل و جایگزین
درمانهای طب مکمل و جایگزین، شامل مجموعه اعمال و عقایدی است که توسط بیماران برای پیشگیری و درمان بیماری ها و یا بالا بردن سطح سلامتی و بهتر شدن وضعیت کلی در کنار درمان های مرسوم بکار می روند (42).
درمان با طب جایگزین روز به روز مقبولیت بیشتری پیدا می کند و تخمین زده می شود که از هر سه نفر، یک نفر در طول عمر خود از این درمان ها برای بیماری های شایعی نظیر مشکلات کمر، سردرد، اضطراب و افسردگی استفاده می کند. بسیاری از پرستاران و پزشکان اطلاع زیادی در مورد این طب نداشته و یا اعتقادی به آن ندارند و در مقابل بسیاری از پزشکان و حتی غیرپزشکان از این روش در درمان بیماریها سود می جویند. بنابراین علاوه بر استقبال مردم از این روشها، اطلاعات و نگرش پرستاران و پزشکان به این موضوع از اهمیت ویژه ای برخوردار است. نیاز به استانداردسازی طب مکمل امری ضروری هست زیرا تقاضا برای استفاده از طب مکمل رو به افزایش است (37).

برای پیشگیری و درمان درد و اضطراب روش های مختلفی وجود دارد که به طور کلی می توان آن را به روش دارویی و غیر دارویی تقسیم کرد:
رویکرد غیردارویی شامل انجام یک رشته فعالیتهای خلاق توسط بیمار یا مراقب وی(پرستار) است که بدون ایجاد خطر، درد و اضطراب بیمار را کاهش داده یا آن را قابل تحمل می سازد.
تحقیقات نشان داده که استفاده از روش های غیردارویی ذهنی و شناختی مثل موسیقی و رایحه درمانی بطور موثری درد و اضطراب ناشی از اقدامات تهاجمی دردناک را کاهش می دهد (43). پایه انحراف فکر بر این اساس هست که اگر تشکیلات مشبک در ساقه مغز تحریکات حسی کافی و متنوعی دریافت کند، می تواند به صورت انتخابی از انتقال احساساتی نظیر درد جلوگیری کرده و آن را نادیده بگیرد (44). پرستاران اغلب اوقات تدابیری را برای اضطراب و تسکین درد بکار می برند، ولی در زمینه معتبر ساختن این اقدامات پژوهش های زیادی انجام نشده است، لذا لازم است پژوهش درباره تاثیر مداخلات خاص پرستاری بر کاهش اضطراب و درد در اولویت برنامه های تحقیقی قرار داده شود.
یکی از این روش ها موسیقی و رایحه درمانی است که به عنوان قسمتی از پرستاری در بسیاری از کشورها مانند سوئیس، آلمان، انگلستان، کانادا و آمریکا مورد استفاده قرار می گیرد.
بطور معمول تکیه گاه اصلی درمان اضطراب و درد، استفاده از داروهای ضد اضطراب و ضد درد می باشد. اما این داروها در همه بیماران تحت جراحی عمومی موثر نیستند، بعلاوه، اغلب اثرات جانبی ناخواسته ایجاد کرده و در ضمن موجب افزایش هزینه‏های درمان می‏گردد. بنابراین استفاده از روش‏های غیر دارویی بطور توام با روش‏های دارویی سبب کم شدن اضطراب و درد می‏شود (45).
اخیرا تمایل زیادی به مداخلات غیردارویی جهت کاهش اضطراب و تسکین درد ناشی ازپروسیجر ها ایجاد شده است. مداخله از طریق موسیقی و رایحه درمانی، یکی از چندین روش مراقبت محیطی است که در آن پرستاران محیط را تغییر می دهند تا باعث بهبود سلامت و احساس خوب بودن شوند (46).
امروزه، روشهای غیردارویی تسکین درد و اضطراب، توجه نظام های پرستاری را به خود جلب کرده است و بیماران نیز به استفاده از این روش ها تمایل نشان می دهند. همچنین این نوع مداخلات مؤثر، ساده و کم خطر می باشند و به رعایت زمان خاص و مصرف تجهیزات پرهزینه نیاز ندارند. علاوه بر آن، عوارضی که در اثر مصرف داروها ایجاد می شود در استفاده از روش های غیردارویی تسکین درد و اضطراب وجود ندارد.
امروزه تأکید زیادی بر استفاده از درمانهای مکمل در سیستم بهداشتی می شود به طوری که درمانهای مکمل را به عنوان یک عامل روانی با هدف ایجاد آرامش در موقعیت های تنش زا نام می برند که اینها وسیله ای مناسب برای مداخله درمانی پرستاری بوده ویک ابزار ارزان و غیر تهاجمی است که پرستار می تواند در کنار سایر مراقبتهای پرستاری به راحتی اجرا کند (40).
امروزه این درمان از طرف بورد ایالتی پرستاران آمریکا، به عنوان بخشی از پرستاری کل نگر معرفی شده است. این نوع درمان در انگلستان به عنوان یک جزء پذیرفته شده در اقدامات پرستاری محسوب می شود. پرستاران در بیش از 30 کشور مجوز استفاده از درمان های طب مکمل از جمله آروماتراپی و موسیقی درمانی را در مراقبت های پرستاری کل نگر دارند.
برخی از شاخه های طب مکمل که بین مبتلایان استفاده بیشتری دارد عبارتند از طب سوزنی، طب سنتی، هومیوپاتی، استوپاتی، رفلکسولوژی، کایروپراکتیک، هیپنوتیزم، انرژی درمانی، ورزش درمانی، حرکت درمانی، موسیقی درمانی، ماساژ درمانی، تصویر درمانی، گیاه درمانی، رایحه درمانی، یوگا، استفاده از ویتامین ها، مدیتیشن، مشاوره حضوری یا تلفنی، گروههای حمایتی و … است (47) که در این طرح تحقیقاتی به تاثیر موسیقی و رایحه درمانی بر روی اضطراب و درد بیماران تحت جراحی عمومی پرداخته شد.
موسیقی درمانی
موسیقی درمانی روشی است که در آن موسیقی اثرات خود را از طریق هماهنگی ریتم های مختلف بدن اعمال کرده و تنظیم و تعدیل پاسخ های فیزیولوژیکی را به روشهای مختلف انجام می دهد (48).
موسیقی درمانی عبارت است از کاربرد موسیقی برای:
1) القاء آرامش 2) تسریع روند بهبود بیماری‏ها 3 ) بهبود عملکرد ذهنی و ایجاد سلامتی (49).
موسیقی درمانی عبارت است از استفاده خاص از موسیقی، در خدمت به افراد با نیازهای متفاوت روحی، فیزیکی و توانبخشی.  به عبارت دیگر موسیقی درمانی یک نوع استفاده نظام‏مند از موسیقی به منظور توانبخشی و بهداشت جسم و روان و دارای سه سطح می باشد:
الف – سطح اول : در این سطح فرد نیازمند توانبخشی می باشد و موسیقی درمانی جهت از بین بردن آثار به جا مانده از بیماری و تخلیه هیجانی و جلوگیری از استرس انجام می‏گردد.
ب – سطح دوم : دراین سطح موسیقی به عنوان درمان مورد استفاده قرار می‏گیرد بدون استفاده از داروی شیمیایی.
ج – سطح سوم : در این سطح موسیقی برای بهبود کیفیت زندگی مورد استفاده قرار می‏گیرد. با موسیقی درمانی می‏توان امید به بهتر زندگی کردن را تقویت کرد (50).
موسیقی درمانی در درمان بسیاری از مسایل فیزیکی، عاطفی و روانی در افراد مختلف کاربرد دارد. مهم ترین این مشکلات شامل درد، اضطراب، غم و اندوه، مشکلات ارتباطی و غیره می باشد (51). با توجه به اینکه سایر روش های کاهش اضطراب همانند تهیه جزوات آموزشی، اطلاع رسانی فیلم و نوار ویدیویی وقت گیر بوده، امروزه سعی بر این است که از روش های موثرتری از جمله موسیقی درمانی و رایحه درمانی که وقت کمتری میگیرد و فراگیرتر می باشد، استفاده گردد (52).
موسیقی درمانی برای کاهش اضطراب و ناراحتی، قدمتی تاریخی دارد. به طوری که مصریان از موسیقی برای درمان نازایی زنان و ایرانیان از صدای عود برای معالجه بسیاری از بیماری ها استفاده می کردند (53). همچنین موسیقی با انحراف حواس و کاهش تمرکز بیمار از محرک های اضطراب آور، باعث کاهش احساس درد و اضطراب بیمار می گردد (54). از جمله تاثیرات سایکولوژیک موسیقی، ایجاد ریلاکسیشن می باشدکه باعث کاهش تاثیرات تعداد ضربان قلب، کاهش تعداد تنفس می شود (55). تحقیقات بسیاری که در زمینه موسیقی درمانی و سایر روش های آرام سازی انجام شده، مشخص کرده است که مهم ترین تاثیر آن کاهش اضطراب است (56).
درمان با صدا، نوعی درمان طب مکمل بوده و مبنای نظری آن بر این اصل استوار است که اعضای بدن و سلول ها، با روش های خاصی به الگوهای ویژه گسترش و فشردگی پاسخ می دهند. در بسیاری از موارد متخصصان سعی دارند با به کار بردن صدا نوسان های سلامتی را با هدایت امواج هماهنگ در نقاط آسیب دیده، ذخیره و تقویت نمایند (57).
تاریخچه کاربرد صدا در درمان امراض به گذشته های دور برمی گردد، به طوری که کتیبه های مصری، یونانی، چینی، هندی و رومی از موسیقی به عنوان یک وسیله شفادهنده یاد کرده اند. در سال ( 1983)، واک تئوری را ارائه داد مبنی بر اینکه عدم تمرکز حواس بر روی درد می‏تواند درد را کاهش دهد و بعدها برای انجام این کار از موسیقی استفاده شد.
پژوهش‏های انجام شده، نشان می‏دهد که غده تالاموس به عنوان مهمترین غده در مغز انسان، محرک‏های صوتی را به وسیله سیستم های عصبی دریافت و در کنار حافظه و تخیل به آن‏ها پاسخ می‏دهد. غده هیپوفیز نیز که از غده تالاموس فرمان دریافت می‏کند به محرک‏های صوتی موزون پاسخ می‏دهد، موجب بروز ترشحاتی می‏شود که نتیجه آن آزادسازی ماده آرام بخش به نام آندروفین خواهد بود. با توجه اینکه مهمترین اثر ماده مزبور، تسکین درد در انسان است به سادگی می‏توان به ارزش موسیقی درمانی که عملا موجبات آزادسازی ماده آندروفین که علاوه بر تسکین درد، موجبات انبساط و شادی را در انسان فراهم می سازد، پی برد (57).

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

نخستین مورد ثبت شده در قرن بیستم از پزشکی که موسیقی را در زمینه جراحی مورد استفاده قرار داد به سال ( 1914) باز می‏گردد. در آن هنگام، اوان اونیل کین گزارش خود را در مجله JAMAدرباره استفاده از فونوگراف در اتاق عمل منتشر کرد. سال بعد، بوردیک جزییات کاملی از آزمایش خود را در کتاب سال بیهوشی و بی حسی آمریکا منتشر کرد. وی نوشت: «دکتر کین، با وجود مشاهده اثر مثبت فونوگراف در بخش‌های ریکاوری، آن را به اتاق عمل منتقل کرد و دریافت تقریبا همه بیماران، القای بیهوشی را بهتر تحمل کرده و پیش از بروز ترس از جراحی، اضطراب آنان کاهش می‌یابد». چهار دهه بعد، اثر بی‌حسی شنوایی با مشاهد کاهش نیاز به تجویز داروی بی حسی در بیمارانی که تحت اعمال جراحی دردناک دندان قرار می‌گرفتند نشان داده شد، به این صورت که بیماران همزمان در معرض تحریک شنوایی با صدای بلند و موسیقی پس زمینه قرار گرفتند. بنابراین، اگر بیماری در معرض صدای بسیار بلند قرار بگیرد، به صورتی که افزایش آن تحت کنترل خودش باشد، توجه به تحریک شنوایی موجب از بین رفتن پاسخ ناشی از برانگیختگی مسیر درد در هنگام شروع عمل جراحی دندان می‏شود (58).
نتایج حاصل از مطالعه فوق منجر به پژوهش‌های دیگری شد که نشان داد مداخله با موسیقی در هنگام اعمال جراحی، سبب کاهش تغییرات همودینامیک، درد پس از عمل، حجم داروهای بی‏حسی و آرام‏بخش مورد نیاز و حتی بهتر شدن کلی دوره بهبود پس از عمل می‏شود. پژوهش‌های جدید هم اکنون مشغول بررسی این مسئله هستند که چگونه این آثار مثبت موسیقی را می‏توان تنظیم کرد (58).
این که آیا موسیقی در آینده به عنوان درمان تکمیلی مورد پذیرش گسترده قرار گیرد به فهم بهتر نقش آن از راه انجام پژوهش‌های بالینی و علمی بستگی دارد (59).
رایحه درمانی
رایحه درمانی چیست و چگونه انجام می شود؟
آروماتراپی یا رایحه درمانی یعنی استفاده از عطرها در درمان. در این روش از روغن های گیاهی خوشبو مانند گل سرخ، لیمو، سنبل، یا نعنا برای درمان استفاده می شود (34).
عطرها می توانند روی حالات خلقی مؤثر باشند، خستگی و اضطراب را کاهش دهند و باعث آرامش شوند. هنگامی که عطرها استشمام می شوند، از طریق پیاز بویایی و تحریک اعصاب روی مغز اثر می گذارند. روغن ها یا عصاره های مورد استفاده در این روش، اسانس های آروماتیکی (معطر ) هستند که از گیاهان، گلها، درختان، میوه ها، پوست درختان، علف ها و دانه ها استخراج می شوند و از آنها برای درمان بیماری های جسمی یا روانی مشخصی استفاده می شود و می توانند باعث بهبود یا پیشگیری از بیماری ها شوند (34).
گاتفوسه، داروساز فرانسوی، اولین کسی بود که واژه ی رایحه درمانی را قبل از جنگ جهانی دوم ابداع کرد. هر دو دست وی در انفجار آزمایشگاهی به شدت سوخته و دچار گانگرن گازی شده بود و او از طریق رایحه درمانی با روغن اسطوخدوس، دست های خود را از قطع شدن نجات داد (60). گاتفوسه کشف کرد که روغن اسطوخدوس در درمان سوختگی ها بسیار موثر است و این گونه روغن ها خاصیت آنتی سپتیک بیشتری نسبت به نوع صناعی خود دارند. نفر دوم مارگاریت ماری پرستار و دستیار جراح بود که طی سفری که به فرانسه داشت به موضوع رایحه درمانی علاقه مند شد و استفاده از روغن های معطر را جهت کاهش اسکارهای جراحی، مطرح نمود (61). سومین نفری که در رنسانس رایحه درمانی نقش موثری ایفا نمود، جین والنت بود. وی یک پزشک بود و زمانی که آنتی بیوتیک ها در طی جنگ چین تمام شده بودند
ا ز روغن های معطر استفاده کرد و از این طریق به تاثیر این روغن ها بر عفونت های حاد و مزمن بیماران پی برد (60).
نتایج مطالعه ای نشان داد که رایحه درمانی با مخلوط اسانس های روغنی اسطوخودوس، رز و مریم گلی باعث کاهش شدت درد و اضطراب دیسمنوره اولیه می شود و هیچ عارضه جانبی ناشی از ماساژ اسانس های معطر در هیچ یک از افراد دیده نشد. با توجه به این مساله که هر دارویی علاوه بر اثرات مفید، عوارض ناخواسته ای به همراه دارد، لذا انتخاب دارویی که دارای عوارض جانبی کمتری باشد ارجح می باشد.
رایحه درمانی بالینی، استفاده از روغن های معطر برای درمان یا تسکین برخی اختلالات جسمی و روانی می باشد که به عنوان مراقبت پرستاری کل نگر نیز پذیرفته شده است (62). از سال ( ۱۹۹۰) پرستاران متوجه شدند که گسترش تکنولوژی در عرصه مراقبت سلامت توانایی آن ها را در ارائه مراقبت های کل نگر تهدید می کند (62). بنابراین بسیاری از آن ها به مداخلات درمانی تکمیلی همچون رایحه درمانی، در بسیاری از جنبه های مراقبت بیمار روی آوردند. رایحه درمانی استفاده ی کنترل شده ازروغن های معطر برای حفظ و ارتقاء سلامت جسمی و روانی است که به عنوان قسمتی از پرستاری در بسیاری از کشورها مانند سویس، آلمان، انگلستان، کانادا و آمریکا مورد استفاده قرار می گیرد (60).
تاثیرات رایحه درمانی شامل: تخفیف عوارض بارداری، تسکین درد، کاهش عوارض درمان های سرطان، بهبود زخم و مشکلات پوست و مو، کنترل حملات صرع، کاهش مشکلات تنفسی، خواص آنتی اسپاسموتیکی، کاهش استرس و کاهش آژیتاسیون می باشد. به کار بردن درمان های تکمیلی همچون رایحه درمانی بخشی از اهداف حرفه ای پرستاران به شمار می آید. با شناخت بیشتر تاثیرات این روش ها به عنوان یکی از شایع ترین و کم عارضه ترین مراقبت های تکمیلی می توان به ارائه ی پرستاری کل نگر به عنوان آنچه در فلسفه ی پرستاری مطرح است دست یافت.
از طرفی، با وجود اینکه مطالعات مختلف بیانگر تاثیرات مثبت رایحه درمانی بر شرایط مختلف بالینی است با این حال هنوز جامعه پرستاری نیازمند تحقیقات بیشتر در این زمینه می باشد.
مرور مقالات مختلف نشان دهند ه ی تاثیرات و کاربر د های مختلف رایحه درمانی می باشد، از جمله:
بهداشت مادر و کودک
تعدادی از روغن های اساسی هستند که در دوران باردار ی توصیه نمی شوند همچون آرنیکا، ارس، ریحان، مرزنجوش، توس ، نعنا، مریم گلی، رزماری، آویشن و رازیانه. این روغن ها دارای خاصیت های نوروتوکسیک، ازدیاد قاعدگی یا سقط کنندگی و هورمونی می باشند (61, 63). با این وجود ادعاهایی هم مبنی بر اثر روغن های اساسی در تخفیف عوارض بارداری نظیر : تهوع صبحگاهی، خطوط استریا، واریس، سوزش سر دل، هموروئید، کمردرد و خستگی مفرط وجود دارد. گرچه هیچ کدام از این موارد توسط شواهد تجربی تائید نشده اند. تعدادی از مطالعات از رایحه درمانی در زمان لیبر استفاده کرده اند و دریافتند که زنانی که از این روش استفاده کرده اند نیاز به بی حسی کمتری داشته و درد را بهتر تحمل می کنند. در مطالعه ایمورا و همکاران ( ۲۰۰۶) ماساژ رایحه درمانی برای زنان، از روز دوم بعد از زایمان شروع شد و نتیجه نشان دهنده ی ارتقاء وضعیت جسمی و روحی مادران، تسهیل تعامل مادر- نوزاد، کاهش خستگی و اضطراب مادران و ترمیم سریع تر زخم پرینه بود (64).
تسکین درد
تسکین درد جزء مداخلات مهم پرستاری می باشد و جهت آن از مداخلات دارویی و غیر دارویی تکمیلی استفاده می شود. به کار بردن بسیاری از رو ش های دارویی تسکین درد مانند مخدر ها و ضد التهاب های غیر استروئیدی، علاوه بر تحمیل هزینه ی زیاد، عوارضی همچون سرکوب سیستم تنفسی، پورپورا، خون ریزی و تهوع به همراه دارد. گفته می شود که ماساژ با تحریک تولید اندورفین موجب تسکین درد می شود (65).
مراقبت سرطان
مطالعات زیادی در زمینه ی تاثیر رایحه درمانی بر سرطان های مختلف انجام شده است. ماساژ رایحه درمانی می تواند به کاهش رنج و تطابق بهتر بیماران با تشخیص سرطان کمک کند (66) . همچنین، این روش برای کاهش عوارض درمان های سرطان نیز می تواند مفید باشد. به عنوان مثال ترکیب درخت چای و روغن ترنج مخلوط خوبی برای شستشوی دهان در افراد با التهاب مخاط (استئوماتیت) می باشد (67). به علاوه رایحه درمانی می تواند روی علائم گوارشی ناشی از شیمی درمانی نیز موثر باشد (68).

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید