زن و شوهری رو در نظر بگیرین که واسه شام به رستوران رفته ان. زن چند دقیقه ی طولانی منو رو بالا و پایین می کنه و می گه: «، نمی دونم چی سفارش بدم! شاید کوبیده! اما جوجه هم بد نیس! نمی دونم، از باقالی پلو هم بدم نمیاد!» و رو به شوهرش ادامه می ده: «تو چی سفارش میدی؟ باشه، همین خوبه، منم همین رو میخوام.» شوهر عصبانی می شه و درک نمی کنه که به چه دلیل آسونترین تصمیمات تا این اندازه واسه همسرش سخته. همیشه بهش می گه: «تو رو خدا فقط یه تصمیمی بگیر!» و بعضی وقتا واسه مقابله با این ناتوانی همسرش، خودش واسه هر دوی شون تصمیم میگیره. با این حال، زن از این قضیه راضی نیس و احساس می کنه همیشه تحت کنترل شوهرشه. اما به گفته مرد، اگه به زن باشه، تا ابد هم نمیتونه هیچ تصمیمی بگیره. در این مقاله شما با ۷ مرحله واسه اینکه بتونین یک تصمیم درست و حسابی بگیرین، آشنا میشید.

 

این تنها نمونه ای از ناتوانی در تصمیم گیریه. شاید فکر می کنین اینکه شام چی بخورین، خیلی هم اهمیتی نداره. شاید در این مورد حق با شما باشه، اما هنگامی که این تصمیم گیری مربوط به جنبه های مهم تر و پررنگ تر زندگی، مثل انتخاب رشته تحصیلی، شغل، همسر یا محل زندگی تون باشه، دیگر نمی تونین تصمیم گیری رو به عهده ی بقیه بذارین. در این مقاله، چارچوبی واسه گرفتن تصمیمات مؤثر توضیح داده می شه که یک مدل هفت مرحله ایه و در اصل واسه استفاده در گروه ها و سازمانا طراحی شده. گرچه دلیلی وجود نداره که نتونین از این روش یا شکل ساده شده ی اون واسه تصمیمات شخصی یا خانوادگی استفاده کنین. تنها جنبه ی مهم در استفاده از این چارچوب اینه که هر کدوم از مراحل رو به ترتیب بگذرونین، حتی اگه نتیجه اش این باشه که فهمیده باشین این مرحله با موقعیت الان اصلا در رابطه نیس.

۱. تهیه ی فهرستی از راه حلا و گزینه های ممکن

واسه تهیه ی فهرستی از راه حلا و یا گزینه های موجود، معمولا استفاده از یک روند حلِ مسئله گروهی (یا انفرادی) مناسبه. این روند می تونه شامل «طوفان ذهنی» یا بقیه روندهای «تولید ایده» باشه. این مرحله در روند کلی تصمیم گیری اهمیت زیادی داره، چون تصمیمات از بین همین مجموعه انتخابای ثابت گرفته می شن.

همیشه به یاد داشته باشین که احتمال تصمیم نگرفتن یا هیچ کاری نکردن رو در نظر بگیرین و بدونین که این دو گزینه به خودیِ خود، راه حلای پنهون ای هستن.

۲. تهیه ی جدول زمانی و تعیین فرد مسئول واسه تصمیم گیری

۷ مرحله واسه یک تصمیم گیری درست و حسابی  آموزشی

واسه تعیین مدت زمانی که باید به روند تصمیم گیری اختصاص بدین، در نظر داشتن موارد زیر به درد بخور هستین:

  • واسه این تصمیم چقدر زمان موجوده؟
  • واسه تصمیم گیری ضرب الاجلی تعیین شده؟ نتیجه های رد شدن از این ضرب الاجل چیه؟
  • تصمیم گیری سریع فایدهایی داره؟
  • تصمیم گیری چقدر مهمه؟ اینکه تصمیمِ اتخاذشده درست باشه چقدر مهمه؟
  • صرف زمان بیشتر کیفیت تصمیم رو افزایش می ده؟

به خاطر داشته باشین که بعضی وقتا یک تصمیم سریع مهم تر از تصمیم «درست» است و بعضی وقتا برعکس.

مسئولیت پذیری درباره تصمیم

پیش از تصمیم گیری، باید روشن شه که کی مسئولیت اونو برعهده داره.

به یاد داشته باشین که همیشه قرار نیس کسائی که تصمیمی می گیرن مسئولیت اونو هم بر عهده بگیرن. یک نفر مسئوله؟ یا یه گروه یا یک سازمان؟!

این یک سوال کلیدیه، چون میزان سهیم بودن افراد در بر عهده گرفتن مسئولیت و نتایج یک تصمیم به مقدار زیادی روی خطر پذیری اون افراد، اثرگذاره.

اگه یک تصمیم گیری کاریه، پس در نظر گرفتن ساختار سازمانی بسیار کمک می کنه.

  • افراد مسئول تصمیمات شون هستن یا سازمان تموم مسئولیتا رو به عهده میگیره؟
  • کی باید اقدام تصمیم گیری شده رو عملی کنه؟
  • اگه اشتباهی رخ بده، چه کسائی تحت اثر قرار می گیرن؟
  • شما حاضرید مسئولیت یک اشتباه رو بر عهده بگیرین؟

در آخر، باید بدونین که کی واقعا تصمیم گیرنده. موقع کمک به یک دوست، همکار یا مشتری واسه رسیدن به یک تصمیم، در بیش تر مواقع تصمیم پایانی و مسئولیت اون بر عهده ی خود اون هستش.

هر زمان که امکانش وجود داشت، بهتره که رسما توافق شه مسئولیت یک تصمیم با چه کسیه، به ویژه اگه این مسئله به خودی خود واسه همه روشن نباشه.

ایده ی پذیرش مسئولیت یک تصمیم، احتیاج به بایگانی مدارک مربوط بهش رو هم پررنگ می کنه؛ باید مشخص شه هر تصمیمی چیجوری و طبق چه اطلاعاتی گرفته شده و چه کسائی در اون نقش داشتن. اطلاعات کافی باید بایگانی شن تا اون تصمیم رو در آینده توجیه کنن. تا اگه اشتباهی پیش اومد، بتونین نشون بدین که در اون شرایط و با توجه به اطلاعاتی که در اون زمان در دست تون بوده، تصمیم تون عقلانی بوده.

۳. جمع آوری اطلاعات

۷ مرحله واسه یک تصمیم گیری درست و حسابی  آموزشی

پیش از تصمیم گیری، همه اطلاعات در رابطه باید جمع آوری شن.

اگه اطلاعات کم یا منسوخ باشن، احتمال اینکه تصمیم اشتباهی گرفته شه، بیشتر می شه. اگه اطلاعات نامرتبط زیاد باشه، تصمیم گیری سخت می شه و عوامل غیرضروری باعث سردرگمی می شه. پس، شما به اطلاعات به روز و دقیق احتیاج دارین تا طبق ی اون تصمیم بگیرین.

گرچه، مدت زمانی که صرف جمع آوری اطلاعات می کنین، باید در برابرِ مقدار خطری که حاضرید واسه تصمیم گیری اشتباه قبول کنین، محاسبه شه. تو یه گروه، مثل محل کار، بهتره که افراد جور واجور درباره جنبه های جور واجور اطلاعات لازم تحقیق کنن. مثلا، ممکنه افراد جور واجور رو مأمور کنیم تا هر کدوم تحقیقات شون رو روی هزینه ها، تسهیلات، دسترس پذیری و چیزای دیگه ای به جز اینا متمرکز کنن.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   ۷ روش واسه افزایش مسئولیت پذیری کارمندان

۴. امتحان میزان خطر

۷ مرحله واسه یک تصمیم گیری درست و حسابی  آموزشی

یکی از سوالای کلیدی اینه که میزان خطر این تصمیم گیری چقدر باید باشه؟ عموما، مقدار خطری که یک فرد ممکنه قبول کنه، به موارد زیر بستگی داره:

  • شدت نتیجه های تصمیم گیری اشتباه
  • منافع تصمیم گیری درست
  • میزان بد بودن بدترین نتیجه ممکن و احتمال اتفاق اینجور نتیجه ای

در نظر گرفتن خطرِ اتفاق بدترین نتیجه ممکن و تصمیم گیری درباره اینکه این خطر قابل قبوله یا نه، هم بسیار خوبه. انتخاب می تونه بین دو تصمیم باشه؛ یکی «سعی همه جانبه واسه موفقیت» و دیگری «راه امن».

۵. تصمیم گیری درباره ارزشا

هر کسی مجموعه منحصر به فردِ ارزشای خودشو داره، یعنی همون چیزایی که شخص باور داره بیشترین اهمیت رو دارن. تصمیماتی که می گیرین درنهایت برپایه ی ارزش هاتون هستش؛ به این معنا که تصمیمی که واسه شما درسته، ممکنه واسه فرد دیگری درست نباشه.

اگه مسئولیت تصمیمی بین چندین نفر تقسیم شده، این احتمال هست که ارزشای یکی از افراد با ارزشای بقیه همخوانی نداشته باشه.

در اینجور مواردی، به توافق رسیدن درباره اینکه کدوم ارزشا وزن بیش تری دارن، اهمیت زیادی داره. خیلی مهمه که همه افراد ارزشایی رو که تصمیم گیری طبق اونا انجام می شه، درک کرده باشن، چون که این ارزشا اثر عمیقی روی انتخاب پایانی داره.

۶. بررسی امتیازات و مشکلات

۷ مرحله واسه یک تصمیم گیری درست و حسابی  آموزشی

میشه راه حلا و گزینه های جور واجور رو با در نظر گرفتن امتیازات و مشکلات هر کدوم، مقایسه کرد.

بعضی از سازمانا روندی رسمی دارن که در این مرحله مورد نیازه و شامل آزمایش مالی هم می شه، پس اگه تصمیمی در محل کار می گیرین، جلوتر این مورد رو چک کنین.

یک راه مناسب واسه این کار استفاده از برگه ای مثل «ترازنامه» واسه بررسی امتیازات و مشکلات (سود و زیان) مربوط به راه حله. سعی کنین هر جنبه از موقعیت رو به نوبت در نظر بگیرین و خوبیا و بدیا رو تشخیص بدین.

مثلا، از هزینه ها شروع کنین، بعد به سراغ جنبه های مربوط به نیروهای انسانی و پس از اون مسائل مربوط به عرضه محصول یا سرویس برید.

پس از فهرست کردن امتیازات و مشکلات، ممکنه فورا بتونین تصمیم بگیرین که بهترین گزینه کدامه. گرچه، رتبه بندی امتیازات و مشکلات در یک اندازه ۱ تا ۱۰ (۱۰: مهم ترین و ۱: کم اهمیت ترین) هم می تونه به درد بخور باشه.

در نمره دهی به امتیازات و مشکلات در نظر گرفتن اینکه مشخص کنین هر مورد از فهرست تون چقدر اولویت داره، واسه رسیدن به ارزشای مورد توافق، کمک تون می کنه. روش «ترازنامه» امکان در نظر گرفتن این رو جفت و جور می سازه و اونو به شکل ساده و روشن نمایش می ده.

۷. تصمیم گیری

آخرسر، زمان تصمیم گیری فرا می رسه!

جمع آوری اطلاعات باید داده های کافی واسه تصمیم گیری رو جفت و جور کرده باشه. شما امتیازات و مشکلات هر گزینه رو هم میدونید. پس حالا دیگر وقت تصمیم گیریه.

اخطار!

ممکنه به این مرحله برسین و یک گزینه «برنده» داشته باشین اما بازم احساس خوبی نداشته باشین. اگه اینجور حالتی پیش اومد، از اینکه روند رو دوباره طی کنین، نترسین. شاید تموم امتیازات و مشکلات رو فهرست نکرده باشین یا شاید نمره نامناسبی به یکی از عوامل داده باشین.

یادتون باشه که شهود یا «حس داخلی تون» شاخصی قوی واسه تشخیص درستی تصمیم و تناسب اون با ارزش هاتونه.

اگه امکانش هست، بهترین کار اینه که پس از اونکه به تصمیمی رسیدید، زمانی رو واسه تأمل درباره اون صرف کنین. پیش از اعلام اون به بقیه، یک شب تا صبح بهش فکر کنین. چون هنگامی که تصمیمی به شکل عمومی اعلام شه، تغییر اون بسیار سخت هستش.

در مورد تصمیمات مهم، بایگانی مدارک تموم قدمایی که در روند تصمیم گیری پیموده اید، بسیار باارزشه. با این کار، اگه از شما به دلیل تصمیم گیری نادرست انتقاد شه، می تونین اندیشه هاتون رو طبق اطلاعات و روندهایی که در اون زمان استفاده کردین، توجیه کنین. ضمنا، با بایگانی و درگیر شدن با روند تصمیم گیری، درک خود رو درباره چگونگی کارکرد اون، تقویت می کنین که این خود مدیریت تصمیمات آینده رو ساده تر می کنه.

پس از تصمیم گیری…

در آخر، مهم تر از هر چیز اینه که هنگامی که تصمیمی گرفتید، وقت تون رو با فکر کردن به «چه می شد اگه…»ها تلف نکنین. اگه اشتباهی رخ داد و احتیاج به بازنگری تصمیم تون بود، این کار رو بکنین. اما وگرنه، تصمیم رو قبول کنین و راه رو ادامه بدین.

نتیجه گیری

در این مقاله یک روش تصمیم گیری معرفی شده که شاید شمام دوست داشته باشین اونو به کار بگیرین. با این حال، به یاد داشته باشین که هیچ روشی جانشین اندیشه خوب و تفکر منطقی نمی شه. تصمیم گیری فرایندیه که قضاوت فردی شما نقشی کلیدی در اون اجرا می کنه و روشای منظم مثل چیزی که اینجا معرفی شد، فقط واسه کمک به این قضاوت هستن.

منبع : skillsyouneed.com

دسته‌ها: آموزشی